Arroghyr

Ass Wikipedia.
Gow gys: stiureydys, ronsee
Arroghyr
IMG 6492 monkey puzzle.JPG
Arroghyr


Rang oaylleeagh
Reeriaght: Plantae
Rheynn: Pinophyta
Rang: Pinopsida
Oardagh: Pinales
Kynney: Araucariaceae
Genus: Araucaria
Dooie: A. araucana
Ennym daa-ennymagh
Araucaria araucana
(Molina) K. Koch


She lus bearkanagh eh arroghyr (Araucaria araucana). T'eh dooghyssagh da'n Çhillee yiass veanagh as yn Argenteen heear veanagh, ayns ardjyn erskyn 1000m dy cadjin.

Jalloo-oaylleeaght[reagh]

She billey sheer-ghlass t'ayn. T'eh gaase dys 40m er yrjid as 2v er crantessen. Ta ny duillagyn echey trooraneagh as geyre, mysh 3-4 kentimeadar er lhiurid. T'ad çhiu, creoi as gollrish crottylyn. T'ad ry-akin er fud y villey, er lhimmey jeh shenn vanglaneyn.

She dooie dioecious t'ayn; cha nel birk 'irrinagh as bwoirrinagh er yn un villey, son y chooid smoo. T'ad goll er pollnaghey liorish y gheay. Ta birk 'irrinagh dronuillagagh, mysh 8-12 kentimeadar er lhiurid as 5-6 kentimeadar er lheead. Ta birk woirrinagh cruinney, as 12-20 kentimeadar er lhiurid.

Duillagyn arroghyr
Birk woirrinagh
Birk 'irrinagh

Ennym[reagh]

Hug Molina yn ennym Pinus araucana er ayns 1782. Ayns 1789, chroo de Jussieu genus noa da'n dooie (Araucaria), as ayns 1797 hoilshee magh Pavón coontys noa jeh myr Araucaria imbricata. Cha row shen ny ennym cooie, er y fa nagh ren eh ymmyd jeh'n ennym dooieagh currit er ec Molina. Fy yerrey, ayns 1873, hoilshee magh Koch Araucaria araucana. Ta araucana ass ennym ny Mapuche 'sy Spaainish, araucanos. V'adsyn cliaghtey çhaglym rassyn ny biljyn 'sy Çhillee

Imraaghyn[reagh]

Kianglaghyn mooie[reagh]

Commons-logo.svg

Ta tooilley coadanyn mychione Arroghyr ry-gheddyn ayns Wikimedia Commons.


Wikipedia
She bun ta'n art shoh. Cur rish, son foays y yannoo da Wikipedia.