Partee Deynlagh Soshialagh ny Germaan

Ass Wikipedia.

Ta'n Partee Deynlagh Soshialagh ny Germaan (Germaanish: Sozialdemokratische Partei Deutschlands, SPD) partee politickagh Germaanagh.

Cummal 1 Shennaghys 2 Claare 3 Jeeagh neesht er 4 Lhaih tooilley 5 Boandaghyn elley

[reaghey] Shennaghys

V'eh crooit as yn Unnaneys Ooilley ny Hobbreeyn Germaanagh (Allgemeiner Deutscher Arbeiterverein) (ADAV) er 23 Boaldyn, 1863 ayns Leipzig. Va'n kiaddeyder Ferdinand Lassalle. Ayns 1875 va'n ADAV dy chelley lesh y Partee Deynlagh Soshialagh ny Labreeyn (Sozialdemokratische Arbeiterpartei) (SDAP). V'eh crooit ayns 1869 ayns Eisenach rish August Bebel as Wilhelm Liebknecht.

V'eh yn enmys noa na Partee Soshialagh Labreeyn ny Germaan (Sozialistische Arbeiterpartei Deutschlands) (SAP).

Ayns 1890 ren eh goaill e enmys aaragh.

Eddyr 1875 as 1890 v'eh cummit anleighalagh rish Otto von Bismarck. En ad laccal dy beeaghey yn cairyn ny labreeyn.

Ayns 1914 va'n SPD rheynnit ayns daa partee. Ren olteyn smoo yn phartee cummal seose y Kaiser as y gaggey. Ren olteyn elley crooit y Partee Deynlagh Soshialagh Neuchroghagh ny Germaan (Unabhängige Sozialdemokratische Partei Deutschland) (USPD). V'ad noi yn caggey.

Jei yn ceau jeh'n reeriaght, ren yn SPD reill Pobblaght Weimar ny keayrtyn.

Va'n SPD y partee agh ayns Reichstag ny heiy noi jeh'n Ermächtigungsgesetz, as haink Hitler dy ve jaghteyr.

Ren ny Natseeyn symney yn SPD. Ren ad goaill y fer tosheeyn. V'ad currit gys sleih-champyn Natseeagh.

Jei yn Derrey Caggey Dowanagh, va'n SPD aachrooit.

Ayns yn Phobblaght Gheynlagh Ghermaanagh, va'n SPD eiginit rish y reiltys dy Unnaneys ny Poblaghtyn Soveidjagh Soshiallagh dy gholl lesh y partee cummynagh dy jannoo yn Partee Unnaneyssit Soshialagh (Sozialistische Einheitspartei).

Va Kurt Schumacher ny chied fer toshee yn SPD jei yn caggeys.

Ayns 1969 haink Willy Brandt dy ve ny chormeyder conastagh. Ayns 1974 haink Helmut Schmidt dy ve ny chormeyder. Eddyr 1998 as 2005 va Gerhard Schröder ny chormeyder Germaanagh. Va e pharteeas yn Bündnis 90/Die Grünen.

Ayns Mee Houney 2005 haink yn SPD dy ve oiltey dy cochiangley lesh y CDU as y CSU fo Angela Merkel.

[reaghey] Claare

Ta'n SPD rere tradishoon y partee ny laboree ayns y Ghermaan. Ayns 1959 ren yn SPD doltey yn Godesberger Programm. Hreig yn SDP Marksaght, as ren eh soiaghey jeh'n farrys dy margee.

[reaghey] Jeeagh neesht er

• Bundestag
• Pobblaght Weimar

[reaghey] Lhaih tooilley

• Carl E. Schorske, German Social Democracy, 1905-1917: The Development of the Great Schism (Harvard University Press, 1955).
• Vernon L. Lidtke, The Outlawed Party: Social Democracy in Germany, 1878-1890 (Princeton University Press, 1966).
• Abraham J. Berlau, The German Social Democratic Party, 1914-1921 (Columbia University Press, 1949).
• Erich Matthias The Downfall of the Old Social Democratic Party in 1933 pages 51-105 from Republic to Reich The Making of the Nazi Revolution Ten Essays edited by Hajo Holborn, (New York: Pantheon Books, 1972).

[reaghey] Boandaghyn elley

• Party official website (Baarle)

	Partee Politickagh Germaanagh
Unnaneys Deynlagh Creestee (180) • Unnaneys Soshialagh Creestee dy yn Vaveyr (46) • Partee Deynlagh Soshialagh dy yn Ghermaan (222) • Partee Deynlagh Seyr (61) • Yn Çheu Chlee (54) • Cochaarjys '90/Yn Glassreeyn (41)