Yn Danvarg
Ass Wikipedia.
| Kongeriget Danmark
Reeriaght ny Danvarg
|
||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||
| Jarroo-raa: gyn jarroo-raa oikoil (Jarroo-raa reeoil: Guds hjælp, Folkets kærlighed, Danmarks styrke "Cooney Yee, Graih y Phobble, Niartaght ny Danvarg") |
||||||
| Arrane ashoonagh: Der er et yndigt land (ashoonagh) Arrane reeoil: Kong Christian stod ved højen mast |
||||||
| Preeu-valley (as y balley smoo) |
København 55°43′ Hwoaie 12°34′ Hiar |
|||||
| Çhengey oikoil | Danvargish1 | |||||
| Reiltys | Deynlaghys ard-whaiylagh as Reeriaght bunraghtoil | |||||
| - | Benrein | Margrethe II | ||||
| - | Ard-vinishter | Lars Løkke Rasmussen | ||||
| - | Loayreyder y Folketing | Thor Pedersen | ||||
| Cur ry-cheilley | 8-oo eash | |||||
| Entreilys gys yn UO | 1 Jerrey Geuree 1973 | |||||
| Eaghtyr | ||||||
| - | Yn clane | 43,098.31 km² (134-oo) 16,640 mi ker |
||||
| - | Ushtey (%) | 1.6 | ||||
| Earroo yn phobble | ||||||
| - | Ooley 2009 | 5,519,441 (108-oo) | ||||
| - | Glooaght | 127.9/km² (78-oo) 331.2/mi ker |
||||
| LTS (CCK) | Ooley 2008 | |||||
| - | Yn clane | $204.269 billioon[1] (49-oo) | ||||
| - | Yn dooinney | $37,304[1] (16-oo) | ||||
| LTS (ennymagh) | Ooley 2008 | |||||
| - | Yn clane | $340.029 billioon[1] (27-oo) | ||||
| - | Yn dooinney | $62,097[1] (5-oo) | ||||
| Gini (2008) | 21.7 (injil) (1-d) | |||||
| ALD (2007) | ▲ 0.955[2] (feer ard) (16-oo) | |||||
| Argid | krone (DKK) |
|||||
| Traa ynnydagh | CET (UTC+1) | |||||
| - | Souree (TTLS) | CEST (UTC+2) | ||||
| Coad eddyr-voggyl | .dk2 | |||||
| Coad çhellvane | +45 | |||||
| 1 | Ta Greenlynnish ynrican ny çhengey oikoil ayns Greenlynn as ta Faaroish ny çhengey oikoil ayns Ellanyn ny Geyrragh, myrane lesh y Danvargish. | |||||
| 2 | Ta .eu ymmydit myrgeddin, myrane lesh çheeraghyn elley yn Unnaneys Oarpagh. | |||||
Ta'n Danvarg (Danvargish: Danmark, focklit magh myr [ˈd̥ænmɑɡ̊], shenn-emshiragh: [ˈd̥anmɑːɡ̊]) ny çheer Loghlinagh 'syn Oarpey Hwoaie as t'ee ny h-oltey shinsharagh jeh Reeriaght ny Danvarg. T'ee ny çheer smoo jiassagh jeh ny Çheeraghyn Nordagh; çheu heear yiass veih'n Toolynn as çheu yiass veih Norlynn, as t'ee çhemmit da'n jiass liorish y Ghermaan. Ta'n Danvarg caglit liorish y Vooir Valtagh da'n shiar as Mooir Hostyn da'n sheear myrgeddin. Ta'n çheer jeant seose jeh lieh-innys mooar Jylland (ny Jutland) as ram ellanyn, y Teelynn (Sjælland), Fyn, Vendsyssel-Thy, Lolland, Falster as Bornholm, chammah as keeadyn dy ellanyn beggey elley as yn ennym yn Ellanragh Danvargagh currit orroo. Ta beeal dys y Vooir Valtagh stiurit as fo smaght ec y Danvarg er feie traa liauyr, er oyr nagh vel entreilys dys y Vooir harrish ushtey jargal agh trooid nane jeh tree ammyryn, er enney lhien myr "Keyllyssyn ny Danvarg".
Ta'n Danvarg ny reeriaght vunraghtoil lesh corys ard-whaiylagh myr corys reiltys eck. Ta reiltys ec keim y steat eck as reiltyssyn ynnydagh ayns 98 baljaghtyn. Ta'n Danvarg ny h-oltey jeh'n Unnaneys Oarpagh veih'n vlein 1973, agh cha nel y çheer ny cooid jeh Cryss yn oarey. Ta'n Danvarg ny bun-oltey jeh'n RCAH (NATO) as yn RCTL.
Ta'n Danvarg, lesh tarmaynys capitlagh seyr-vargagh as steat lhiassee mooar ayn,[3] rang-oardit rere un towse, myr y chied çheer 'sy theihll lesh y cheim s'yrdjey dy cho-chormid çheet stiagh. Rere yn earishlioar dellal Americaanagh Forbes, ta'n çhymmyltaght dellal share 'sy theihll ec y Danvarg.[4] Veih 2006 dys 2008, chur towshanyn[5] y Danvarg myr "y boayl s'maynrey 'sy theihll," as ny h-eiyrtyssyn shen bunnit er towshanyn slaynt, lhiassee, as ynsee. Ta Ayndagh Shee Dowanagh ny bleeaney 2009 rang-oardraghey yn Danvarg myr y nah çheer 'sy theihll er cooishyn shee, lurg y Teelynn Noa.[6] Ayns Ayndagh Tastidyn Sollaghey-Laue ny bleeaney 2008 va'n Danvarg rang-oardit myr y çheer lesh y chooid by loo jeh sollaghey-laue 'sy theihll,[7] as y stayd shen rheynnit lesh y Toolynn as y Teelynn Noa.
Ta'n çhengey ashoonagh, y Danvargish, cosoylagh rish y Toolynnish as y Norlynnish, as ta kianglaghyn shendeeagh as cultooragh lajer eddyr ny tree cultooryn. Ta 82.0% jeh cummaltee ny Danvarg as 90.3% jeh ny Danvargee nyn olteynyn jeh agglish Lutheragh y steat. Ta seyraanaght joarree ec mygeayrt 9% jeh sleih-earroo ny çheerey - ta'n chooid smoo jeu çheet ass çheeraghyn Loghlinagh elley.
[reaghey] Cultoor
Ta ennym mooar er ram Danvargee 'sy theihll cultooragh, lheid as y skeeandagh Ole Rømer, y fallsoonagh Søren Kierkegaard, y screeudeyr Hans Christian Andersen, y fishigagh Niels Bohr, as Lars Ulrich ass Metallica.
[reaghey] Imraaghyn
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Denmark (Baarle). International Monetary Fund. Feddynit er 01-10-2009.
- ↑ Human Development Report 2009. Ny h-Ashoonyn Unnaneysit. Feddynit magh er 5 Jerrey Fouyir 2009.
- ↑ (Baarle) Esping-Andersen, G. (1990). The Three Worlds of Welfare Capitalism. Princeton, NJ: Princeton University Press.
- ↑ Forbes: Denmark has the best business climate in the world (Baarle). Copenhagen Capacity. www.copcap.com. Feddynit er 03-08-2009.
- ↑ ABC News: Great Danes: The Geography of Happiness (Baarle). Abcnews.go.com. Feddynit er 05-05-2009.
- ↑ (Baarle) Global Peace Index Rankings 2008. Vision of Humanity.
- ↑ Transparency International, 2008 Corruption Perceptions Index. Transparency.org. Feddynit er 20-08-2009.
|
|
||
|---|---|---|
| Austeyr, yn · Cheeprey, y · Çheer Injil, y · Clovack, y · Clovean, y · Danvarg, y · Estaan, yn · Finnlynn · Ghermaan, y · Ghreag, y · Iddaal, yn · Latvey, y · Litaan, y · Lucsemburg · Nerin · Pholynn, y · Phobblaght Çheck, y · Phortiugal, y · Rank, y · Reeriaght Unnaneysit · Romaan, y · Spaainey, y · Toolynn, y · Ungaar, yn · Valta, y · Velg, y · Vulgeyr, y | ||
|
|
|
|---|---|
| Olteynyn | Albaan, yn · Chanadey, y · Çheer Injil, y · Chroit, y · Clovack, y · Clovean, y · Danvarg, y · Eeslynn, yn · Estaan, yn · Ghermaan, y · Ghreag, y · Iddaal, yn · Latvey, y · Litaan, y · Lucsemburg · Norlynn · Phobblaght Çheck, y · Pholynn, y · Phortiugal, y · Rank, y · Reeriaght Unnaneysit · Romaan, y · Spaainey, y · Steatyn Unnaneysit, ny · Turkee, y · Ungaar, yn · Velg, y · Vulgeyr, y |
| Fakideryn | Çhorshey, y · Vassadoan, y |