Eaddagh mwannalagh
She ronney eaddeeyn ta ceaut mygeayrt ny er y wannal ta eaddagh mwannalagh. Foddee eaddagh mwannalagh ve lhome-ymmydoilagh, dy choadey yn mwannal veih'n eayght myr sampleyr, ny ve ceaut myr "dreagh fassan." Ta eaddagh mwannalagh yn-scarrey veih jesheen wannalagh ta meenit myr cliejeenys.
Sorçhyn d'eaddagh mwannalagh
[reagh | reagh y bun]Bussal mwannal
[reagh | reagh y bun]
She guibbyl liauyr d'eaddagh ta ceaut er ny mygeayrt y wannal, ny geayltyn, ny yn chione eh yn bussal mwannal. Ta bussallyn mwannal ceaut son çhiass, son coadey veih'n ghrian, son glennid, myr dreaght fassan, son cooishyn crauee, ny son moylley club ny fwirran spoyrt dy haishbyney.[1] Foddee bussallyn mwannal ve jeant ass ollan, lieen, sheeidey, as cadee, mastey stoo elley. She sorçh cadjin dy eaddagh mwannalagh as dy ghliggyr yl-vleinoil t'eh.
Bussal mwannalagh
[reagh | reagh y bun]
She sorçh eaddagh mwannalagh eh yn bussal mwannalagh ta ceaut lhieusyn ta gobbraghey ny beaghey mooie fo'n aer, goaill stiagh obbreeyn thallooin, guillyn baa, as shiaulteyryn. T'eh foast ry-akin ayns ny Scrialtee as ny Benaeglee, mastey gleashaghtyn aegey elley. Ta bussal mwannalagh jeant ass peesh d'eaddagh trooraneagh ny peesh kiare-uillinagh ta fillit ersyn hene myr troorane. Yn oirrag liauyr, t'eh rollit dys y phoynt, faagail ayrn neu-rollit. Eisht, t'eh kianglt mygeayrt y wannal as ta ny king sniemmit ry cheilley ny shickyrit lesh greimmag ny lhoobane.
Carvat
[reagh | reagh y bun]
She guibbyl dy eaddagh mwannalagh formoil ny da'n offish eh yn carvat liauyr ny yn carvat. T'eh ceaut son cooishyn jesheenagh ny cowreydagh as eh soit fo colliar lheiney ny sniemmit ec y scoarnagh as croghey sheese y cleeau er y chooid smoo. Keayrtyn, foddee carvatyn ve ceaut erskyn colliar lheiney skianagh. Ansherbee, ayns keirdyn ta shirrey obbyr laue, ta bun y charvat fillit stiagh ayns fosley ayns linney ny crammanyn jeh lheiney fastyr, lheid as eaddeeyn caggee formoil ny Core Marrey ny Steatyn Unnaneysit. Ta carvatyn piyrit dy cadjin lesh jaggadyn cullee share ny jaggadyn spoyrtagh, as, eer, lesh guibbylyn elley, lheid as y gansee mwannal birragh. Ta screeudeyryn shennaghys fassan gra dy daink carvatyn ass y chravat leah ayns eash y Lhiass-reeriaght. Cha nel lhiurid stundayrtit ec carvatyn as foddee sleih çheet er carvatyn ny s'liurey da sleih ard. Ta lheead y charvat piyrit rish lheead filltag y jaggad cullee share. Hoshiaght, va carvatyn coontit myr "eaddagh fir" agh jiu t'ad coontit myr reddyn cooie da mraane as deiney 'sy chooid smoo jeh cultooryn y Theihll Heear. Dy mennick, ta carvatyn ceaut myr ayrn jeh eaddagh cadjinit. Dy tradishoonagh, ta cramman heose y lheiney doont as ta sniem y charvat soit eddyr poyntyn y cholliar.[2]
Carvat bolo
[reagh | reagh y bun]
She sorçh carvat ta'n carvat bolo (ny carvat bola ny carvat yeeal vraagey keayrtyn) ta jeant seose lesh peesh dy choyrd ny liare fillit as baareyn meainagh jesheenagh echey (ta enmyssit aiguilletteyn) as ta kianglit lesh greimmag ornaidagh.
Carvat follican
[reagh | reagh y bun]
She guibbyl dy eaddagh mwannalagh eh yn carvat follican, ta enmyssit ass y cummey follican echey. Ta carvat follican noa-emshiragh sniemmit ry-cheilley lesh sniem laatçhey braag cadjin. T'eh jeant ass rybban dy eaddagh ta sniemmit mygeayrt colliar lheiney ayns aght shimmeadragh ta lowal yn daa vaare lhoobyn y chroo. Er y chooid smoo, ta tree sorçh dy charvat follican ayn: roie-sniemmit, fasteenit, as hene-sniemmit. Ta carvatyn follican roie-sniemmit çheet er carvatyn raad ta'n lhoob er lheh er ny whailley er bann ta goll mygeayrt y wannal as kianglt ry-cheilley lesh fasteen. Ta fir jeh ny carvatyn follican fasteenit faagail magh y bann, as kianglt dy jeeragh rish y cholliar lesh fasteen. Y carvat follican tradishoonagh, ta jeant ass scheim dy eaddagh lhisagh y ceaueyder sniemmey ry-cheilley er laueyn. Ta'n sorçh shoh enmyssit y carvat follican "hene-sniemmit" ny "seyr-aght."
Carvat kipper
[reagh | reagh y bun]
She sorçh carvat va feer chadjin 'sy Reeriaght Unnaneysit ayns ny 1960yn meanagh derrey ny 1970yn jeianagh. Ta carvatyn kipper (ass kipper y Vaarle ta meanal "skeddan") feer lhean (4.5–5 oar (110–130 mm) er lheead, dy cadjin) as dallagh rere ny daaghyn as ny patternyn orroo.
Carvat sthock
[reagh | reagh y bun]
Ta carvat sthock ny sthock çheet er mod dy eaddagh mwannalagh. Hoshiaght, she cummey eaddagh mwannalagh v'er ny chreoiaghey as va ceaut dy çhionn lesh fir, agh haink dy ve ceaut lhieusyn ayns cullee chadjinit chaggee lurg y nuyoo eash jeig. Ta sorçh elley dy sthock ceaut lesh clere ennagh as t'eh jeant ass sheeidey ny eggey feeit elley doo, croghit sheese y cleeau, as kianglt lesh bann mygeayrt y wannal. Ta markee ceau carvat sthock mygeayrt y wannal tra t'ad coamrit dy formoil son shelg shynnee ny son taghyrtyn cohirreydagh ennagh. Ta'n chooid smoo jeh reillyn cohirrey markee shirrey carvatyn sthock bane. She coamrey sarit t'eh ayns dressage as 'sy phaase dressage jeh eabyn markee. Ta ymmyd y charvat sthock ry-akin chammah ayns lheimmeraght-cabbyl as shelg shynnee. Ta'n carvat sthock foast coontit myr guibbyl fassan mastey markee.
Colliar saggyrtoil
[reagh | reagh y bun]Ta colliar saggyrtoil, colliar saggyrt, ny colliar bane çheet er guibbyl saggyrtoil Creestee.[3] Ta'n colliar saggyrtoil begnagh dy kinjagh bane er daah as, hoshiaght, v'eh jeant ass cadee ny lieen agh jiu foddee colliaryn plastagh dy gheddyn. Y slane colliar tradishoonagh, she fainey t'eh ta dooney ec cooyl y wannal lesh eddin gyn junt. Dy mennick, t'eh kianglt lesh colliaraid ta coodaghey yn colliar bane begnagh dy slane, faagail kiare-chuilleig vane veg ec bun y scoarnee, as, keayrtyn, lesh yn oirrag heose foshlit dy yannoo arrish er colliar cassag. Er aght elley, foddee dy nee fooag vane yn-scarrey t'eh ta soit er eddin y lheiney saggyrtoil. Y lheiney saggyrtoil, t'eh doo er daah (ny daaghyn elley croghey er rhenk shirveishaght y pheiagh, lheid as gorrym jiarg da aspickyn Yn AnglicaanaghtAnglicaanagh) dy tradishoonagh, agh jiu t'eh ry-gheddyn ayns ymmodee daaghyn, croghey er reihys y cheaueyder. As y chlere çhebbal sharmanyn, keayrtyn, t'ad kiangley bannyn preaçheil rish nyn golliaryn saggyrtoil.
Cravat leah
[reagh | reagh y bun]
'Sy vlein 1660, ren rejiment ass y Chroit keayrt er Paarys dy chelloorey yn varriaght chreoi-gheyre oc er yn Impiraght Ottomanagh. Va sidooryn y rejiment er nyn jebbal myr fenee ghloyroil rish Louisagh XIV, monark mie ennit son y cleayney echey da'n jesheenaghey persoonagh. Ec y traa shen, va ny h-offishearyn ceau bussalyn laue gial daahoil jeant ass sheeidey mygeayrt nyn mwannalyn. By haittyn ny h-eaddeeyn mwannalagh lesh y ree, as, eisht, ren eh cowraghyn reeoilid jeu as chroo eh rejiment jeh Cravatyn Reeoil.[4][5] Ta'n fockle cravat, cur liorish y fockle Gaelgey "carvat", çheet ass yn abbyrt Frangish à la croate—"ayns mod ny Croitee".[6]
'Sy 18oo eash, car eash y Lhiass-reeriaght, va cravatyn as colliaryn jeant ass cadee ny lieen bane er y chooid smoo. 'Syn eash leah, va colliaryn fillit er bannyn mwannalagh as follit fo eaddagh mwannalagh ny cravat va fillit mygeayrt y wannal as sniemmeit fo'n smeg. Ny s'anmey 'syn eash shen, haink ny bannyn shen dy ve ny s'liurey as v'ad er nyn lhiasaghey myr colliaryn er nyn whailley jeeragh er lheinaghyn. Va lhieggan ennagh ayn, enmyssit y steinkirk, raad va cravat cast skeaylt ayn as un vaare echey er ny hayrn stiagh trooid giarrey beg da cramman.[7]
Cravat noa-emshiragh
[reagh | reagh y bun]
She guibbyl dy eaddagh mwannalagh eh yn cravat, lesh skianyn lhean birragh ec y bun, fillit mygeayrt y wannal, as croghit sheese y cleeau dy choodaghey linney crammanyn dy lheiney fastyr. Ta cravatyn formoil ceaut dy beayn erskyn colliar lheiney skianagh as sniemmit ec yn eddin, choud's ta cravatyn neu-formoil ceaut fo'n cholliar lheiney neusniemmit. Ta cravatyn jeant ass sheeidey patternit dy tradishoonagh. Va cravatyn leah ry-gheddyn ayns daaghyn ennagh er lheh er-yn-oyr dy row eh doillee daaghyn dy gheddyn as dy yannoo, agh jiu foddee cravatyn dy gheddyn ayns begnagh dagh daah. Ansherbee, t'ad ry-gheddyn er y chooid smoo ayns daaghyn neaghtyragh dy phiyral rish y lheiney fastyr as jaggad chullee share ny cullee yinnairagh share. Dy cadjin, ta cummey patternyn er, t'eh fillit er y cheilley, as kianglt lesh freeney carvat ny fasteen carvat. T'eh ceaut myr eaddagh formoil lesh eaddeeyn moghree son bannishyn laa as er ny cheau lesh cooat moghree breeçhyn formoil leah scheimmeigagh.
Bannyn ny fooagyn mwannalagh
[reagh | reagh y bun]
She cummey eaddagh mwannalagh formoil ad bannyn ny fooagyn mwannalagh. Er y chooidn smoo, t'ad ceaut lesh clere as leighderyn ennagh, as lesh cummaghyn eigsoylagh dy eaddagh ard-scoillaragh. T'ad jeant ass daa pheesh dy eaddagh dronuillag, bane er daah er y chooid smoo, ta sniemmit rish y wannal. Tra ta'n chlere ceau ad, t'ad kianglt rish colliar saggyrtoil.
Lavallière
[reagh | reagh y bun]
Ta'n lavallière ceaut lesh blooseyn as bouinyn. She lhoob ta kianglt ec y wannal, as cosoylaght er ny ve jeant eddyr eh as adsyn ta ry-akin er kiyt, keayrtyn.
Ruff
[reagh | reagh y bun]
Ta ruff çheet er peesh d'eaddagh va ceaut 'syn Oarpey Heear, Veanagh, as Hwoaie, chammah as ayns America Spaainagh veih'n 16oo eash veanagh derrey yn 17oo eash veanagh. Y lhieggan runt as rea, t'eh enmyssit colliar clagh wyllin keayrtyn, kyndagh rish e chaslid rish claghyn mwyllin va ymmydit dy leeu arroo.
Tippet
[reagh | reagh y bun]
Ta tippet çheet er peesh d'eaddagh ta ceaut er ny geayltyn ayns cummey bussal mwannal ny cloagey. Dirree tippetyn 'sy 14oo eash ass muinneelyn liauyrey lesh un chione croghey sheese dys ny glioonyn. Chammah's shen, foddee tippet çheet er scheim keyl liauyr d'eaddagh gollrish strilleen – kianglt rish cryss vuinneel erskyn yn uillin – va croghey dy bwaagh sheese dys y ghlioon ny dys y thalloo, foddee.[8] Ayns fassan ny s'anmagh, foddee tippet çheet er filtag ennagh gollrish bussal mwannal, jeant as fynney er y chooid smoo, lheid as y zibellino veih'n 16oo eash[9] ny yn cloageen fynney-linnit va ceaut 'sy 18oo eash veanagh.
Jeeagh er neesht
[reagh | reagh y bun]Imraaghyn
[reagh | reagh y bun]- ↑ "Scarf Definition & Meaning". www.britannica.com (ayns Baarle). Feddynit magh er 2023-01-06.
{{cite web}}: CS1 maint: çhengey gyn enney (link) - ↑ Agins, Teri (1 Luanistyn 2012). "When Is it Time to Loosen the Tie?". Wall Street Journal.
- ↑ Slattery, Kathryn (28 Mee Houney 2017). 365 Bible Answers for Curious Kids (ayns Baarle). Thomas Nelson. dg. 294. ISBN 9780718085650.
{{cite book}}: CS1 maint: çhengey gyn enney (link) - ↑ Stainko, David (2019-01-02). "Croatian Soldiers and the Invention of the Necktie". USAdojo.com (ayns Baarle). Feddynit magh er 2025-05-08.
{{cite web}}: CS1 maint: çhengey gyn enney (link) - ↑ "cravats". histclo.com. Feddynit magh er 2025-05-08.
- ↑ "The History of the Cravat". Cravat Club (ayns Baarle). 2023-01-25. Feddynit magh er 2025-05-08.
{{cite web}}: CS1 maint: çhengey gyn enney (link) - ↑ Tortora, Phyllis G.; Eubank, Keith (2021). Survey of Historic Costume (ayns Baarle) (7th ln.). FAIRCHILD BOOKS, Bloomsbury. dg. 199. ISBN 978-1-56367-806-6.
{{cite book}}: CS1 maint: çhengey gyn enney (link) - ↑ Rosalie Gilbert. "Tippets & Lappets: The Arm Accessories of The 14th Century". Rosalie's Medieval Woman.
- ↑ Arnold, Janet: Queen Elizabeth's Wardrobe Unlock'd, W S Maney and Son Ltd, Leeds 1988. ISBN 0-901286-20-6