Jump to content

Eas Ghlion Muigh

Eas Ghlion Muigh

She eas er Awin Ghlion Muigh ayns Mannin eh Eas Ghlion Muigh (Baarle: [Glen Maye Waterfall] Error: {{Lang}}: text has italic markup (help)). T'eh soit ayns glion lesh yn ennym cheddin faggys da balley beg Ghlion Muigh raad ta'n awin roie sheese trooid clash cheylljagh.

Çheer-oaylleeaght as ushtey-oaylleeaght

[reagh | reagh y bun]

Ta Eas Ghlion Muigh ny lhie mysh 0.2 mi (0.3 km) sheear yiass veih'n valley beg hene, ayns ayrn heose y chlash cheylljagh raad ta Awin Ghlion Muigh roie ny trooid. T'eh soit mysh 0.6 mi (1.0 km) veih'n choose raad ta'n awin roshtyn Mooir Vannin ec bun y ghlion. Ta'n chlash hene sheeyney sheese yn awin veih'n eas ayns troa yn choose as çheughyn geyre eck 'syn ayrn heese.[1]

Ta'n eas goll er croo raad ta'n awin tuittym harrish rimmey creggagh. T'eh mysh 20 tr (6 m) er yrjid as ta'n thummid echey croghey er stroo yn awin as t'eh gyrjaghey lurg fliaghey trome.[2]

Creg-oaylleeaght

[reagh | reagh y bun]

Ta Eas Ghlion Muigh soit er lhomane Chrooaght yn Arbyl, yn ynrican chrooaght ayns Possan Delbee Shilooragh ayns Mannin. Ta'n chrooaght cho shenn as amm Wenlock as t'eh sheeyney magh liorish y choose heear eddyr yn Arbyl as Glion Muigh. She yn rheynn slystagh eddyr y daa voayl yn rheynn hampleyragh.[3][4]

Ta Crooaght yn Arbyl jeant ass claghyn geinnee wacke meein-freihagh ny mean-freihagh eddyr-yingit lesh claghyn glaare as claghyn laaghey. Chammah's shen, t'eh goaill stiagh claghyn laaghey hemipelagagh keyl-lhiannit as jastanyn tiark y vetabentoneet. Ta claghyn geinnee ry-gheddyn ayns jastanyn keyl as çhiu, er ny scarrey dy mennick lesh claghyn laaghey, choud's ta scuirryn dy chlaghyn geinnee, glaare, as laaghey feer cheyll ry-gheddyn 'sy chrooaght.[3]

Ta strughtooryn drundinagh ayns ny claghyn geinnee goaill stiagh oardee Bouma, taishbyney dy row ad currit sheese lesh strooyn turbidaght, s'liklee. Ny h-ayrnyn begnagh slane claghyn geinnee, t'ad cur sannish dy row ad currit sheese fo'n vooir ayns bab-hashtyn clagh gheinnee, as unnidyn eigsoylagh mooarey dy chlaghyn geinnee er ny hoilshaghey myr lhieenaghyn ammyr. Ny scuirryn meein-freihagh, t'ad taishbyney stoo v'er ny chur sheese eddyr ny ec oirryn babyn ny claghyn geinnee, choud's va ny claghyn glaare currit sheese veih stoo croghit 'syn ushtey.[3]

Ta filley as scoltey er ny chur stiagh er Crooaght yn Arbyl. Ta filljyn D1 taghyrtyn feie'n lhomane, as ta ymmodee filljyn foast freilt 'sy chlagh gheinnee veanagh as hiu. Ta anchoodaghey fillit dy chlagh gheinnee ayns Crooaght yn Arbyl daahit ayns lioar chooinaghtyn y British Geological Survey.[3]

Shennaghys

[reagh | reagh y bun]

Va'n chied hoilshaghey screeuit foast er mayrn jeh Eas Ghlion Muigh er ny hoilshaghey magh 'sy vlein 1811 ayns coontys lesh George Woods. Screeu Woods dy row strooan Ghlion Muigh roie glion keylljaey creggagh as dy row eh tuittym sheese eas. 'Sy choontys shen, y chied choontys er yn eas as er y wyllin, ren eh recortyssey dy row yn mwyllin.[5]

Va'n mwyllin er ny aahroggal eddyr 1833 as 1834. Ta feanish veih arganeys leighoil bentyn rish yn aahroggal soilshaghey y thie leah as dy re mwyllin cochruinnagh beg v'eh as row eh er ny scryssey ayns Jerrey Geuree 1833. Eisht, va mwyllin ny smoo lesh queeyl ushtey er ny hroggal, goll rish cuishloge ren kiarail yn ushtey da. Y mwyllin aahroggit, va enmyssit myr Mwyllin Cringle ny [Cringle's Mill] Error: {{Lang}}: text has italic markup (help), v'eh ny hassoo heose veih'n eas faggys da'n droghad harrish yn awin.[6]

Hoilshee George Head yn eas 'sy choontys echey er Mannin v'er ny hoilshaghey magh 'sy vlein 1837. Ren eh recortyssey dy row eh eash mysh 20 tr (6 m) er yrjid as ghow eh tashtey dy row thummid yn ushtey gaase lurg fliaghey trome.[2]

Car y nah lieh jeh'n 19oo eash, haink yn eas dy ve ny chleayn turryssagh shickyrit. Va'n Waterfall Hotel, faggys da'n entreilys dys y ghlion, foshlit myr y New York Hotel 'sy vlein 1865. Roish y vlein 1881, va Glion Muigh er ny hoilshaghey myr boayl lane lesh turrysee kyndagh rish ny reayrtyssyn as yn eas, as va'n thie oast listit mastey yn aaght va ry-gheddyn 'sy valley beg. Ren tiuragyn da turrysee v'er ny hoilshaghey magh 'sy 19oo eash yeianagh as ayns toshiaght y 20o eash moylley turryssyn dys yn eas, choud's ren fotografyn recortyssey cummey yn eas as ny cassanyn va goll da.[7][8][9]

She ayrn jeh çheer-yalloo lieh-hynskylagh va'n eas car y lhing shen. 'Sy vlein 1887, chur Thomas Cringle, v'er ny hoilshaghey myr mwyllar lesh shenn wyllin va enmyssit Mwyllin Vleih Ghlion Muigh, cooish leigh roish y whaiyl bentyn rish bree mwyllin ushtey-woallee as stangaghyn er fo-hrooan Awin Ghlion Muigh. Va leodaghey yn ushtey bentyn dy jeeragh rish obbraghey [Cringle's Mill] Error: {{Lang}}: text has italic markup (help) jeeragh heose veih'n eas.[6]

Va cowrey çhynskylagh yn ard er ny chaghlaa 'sy vlein 1935 tra va [Cringle's Mill] Error: {{Lang}}: text has italic markup (help) er ny scryssey car lhiasaghyn da'n raad trooid Glion Muigh. V'eh screeuit 'sy Peel City Guardian er 19 Jerrey Geuree 1935 dy row yn raad er çhee lheanaghey as dy row ny thieyn as y mwyllin scryssit son yn obbyr. [6]

Hie yn eas stiagh ayns beeal-arrish lettyragh Vannin, chammah. Ta Manx Fairy Tales lesh Sophia Morrison, v'er ny hoilshaghey magh 'sy vlein 1911, goaill stiagh "The Buggane of Glen Meay Waterfall", skeeal bunnit er yn eas as y karacteyr erskyn dooghys co-chianglt rish.[10]

Haink yn eas stiagh ayns shellooderys ashoonagh Manninagh 'sy vlein 1960 tra v'eh as y ghlion kionnit. Eisht, va'n ghlion goit stiagh ayns corys ceau emshir ny Glionteenyn Ashoonagh.[11]

Jeeagh er neesht

[reagh | reagh y bun]

Imraaghyn

[reagh | reagh y bun]
  1. "Glen Maye". Reiltys Vannin (ayns Baarle). Feddynit er 10 Luanistyn 2026.
  2. 1 2 Head, George (1837). Home Tour Through Various Parts of the United Kingdom: Being a Continuation of the "Home Tour Through the Manufacturing Districts"; Also, Memoirs of an Assistant Commissary-General. Lunnin: John Murray. dg. 45.
  3. 1 2 3 4 Chadwick, R. A.; Jackson, D. I.; Barnes, R. P.; Kimbell, G. S.; Johnson, H.; Chiverrell, R. C.; Thomas, G. S. P.; Jones, N. S.; Riley, N. J.; Pickett, E. A.; Young, B.; Holliday, D. W.; Ball, D. F.; Molyneux, S. G.; Long, D.; Power, G. M.; Roberts, D. H. (2001). Geology of the Isle of Man and its offshore area. British Geological Survey as yn Tashtey, Mannin. ISBN 0-85272-395-4.
  4. "Niarbyl Formation". British Geological Survey. Feddynit er 10 Luanistyn 2026.
  5. Woods, George (1811). "XI". An Account of the Past and Present State of the Isle of Man; Including a Topographical Description; a Sketch of its Mineralogy; an Outline of its Laws, with the Privileges Enjoyed by Strangers; and a History of the Island. Lunnin; Doon Edin: Robert Baldwin; William Blackwood.
  6. 1 2 3 "Glen Maye Mill". Isle of Man Manx Notebook. Feddynit er 11 Luanistyn 2026.
  7. "Waterfall Hotel does not meet building protection criteria". Reiltys Vannin. 11 Jerrey Fouyir 2021. Feddynit er 11 Luanistyn 2026.
  8. "Patrick - Brown's Directory 1881". Isle of Man Manx Notebook. Feddynit er 11 Luanistyn 2026.
  9. "The Waterfall, Glen Maye". University of St Andrews Collections. Ollooscoill Andreas. Feddynit er 11 Luanistyn 2026.
  10. Morrison, Sophia (1911). Manx Fairy Tales. Lunnin: David Nutt.
  11. "Glen Maye". Reiltys Vannin. Feddynit er 11 Luanistyn 2026.

Kianglaghyn magh

[reagh | reagh y bun]
  • Glen Maye – Visit Isle of Man (ayns Baarle)

54°11′01″N 4°42′27″W / 54.1835313°N 4.7075041°W / 54.1835313; -4.7075041