Ny Magheryn Phlegraeagh
| Ny Magheryn Phlegraeagh | |
|---|---|
| Campi Flegrei (Iddaalish) | |
Ny Magheryn Phlegraeagh, veih Bwaagaght Camaldoli ayns Napoli | |
| Boayl s'yrjey | |
| Yrjid | 458 m (1,503 tr)[1] |
| Rolley | Poyntyn s'yrjey 'syn Oarpey, Ultra as Ribu |
| Co-ordnaidyn | 40°49′37″N 14°08′20″E / 40.827°N 14.139°E[1] |
| Çheer-oaylleeaght | |
| Soiaghey | Ard-valley Moirvaljagh Napoli, Campania, yn Iddaal |
| Çheer | Yn Iddaal |
| Creg-oaylleeaght | |
| Sorçh slieau | Caldera[1] |
| Bruightey jerrinagh | 29 Mean Fouyir derrey 6 Jerrey Fouyir 1538[1] |
| Drappal | |
![]() | |
Ny Magheryn Phlegraeagh (Iddaalish: Campi Flegrei; Naaplish: Campe Flegree), she caldera volcaanagh mooarçheu heear veih Napoli 'stn Iddaal t'ayn.[2] T'eh coontit mastey kuse veg dy volcaanyn ta mooar dy liooar dy chroo calderaghyn. She ayrn jeh arc volcaanagh Campania t'eh, cummey ta goaill stiagh Slieau Vesuvius, mysh 9 km (5.6 mi) çheu hiar veih Napoli. Ta Reayrtlann Vesuvius goaill baght er ny Magheryn Phlegraeagh.[3] Ta ayrn jeh ard-valley Napoli troggit er. Ny bruightaghyn s'troshey ayn, t'eh er ooley dy row ad 7 er yn ayndagh bleastaghys volcaanagh (VEI).[a] Dy mennick, ta ny meanyn theayagh genmyssey eh myr sur-volcaan, ga dy vel sur-volcaanyn bruightey er 8 rere y scaaley VEI, y cheim s'yrjey.{{efn|Ta meanyn neu-oaylleeagh er ny hoilshaghey yn ard myr sur-volcaan.[4] agh cha nel eh roshtyn ny slatyn towshe ta soit lesh volcaan-oaylleeyn: bruightey lesh ayndagh bruightaghys volcaanagh (VEI) er 8,[5] y leagh smoo recortyssit er yn ayndagh. T'eh shen meanal dy vel y mooad fooillagh da lheid bruightey ny smoo na 1,000 km3 (240 cu mi).
Ta ard y chaldera jeant seose jeh 24 sloghyn cruinn as troggalyssyn volcaanagh. Ta'n chooid smoo jeu ny lhie fo Lhoob Napoli. Ta cummaghyn deayrtee ry-gheddyn ayns slogh cruinn Solfatara; v'eh er credjal 'sy Çhenn Raue dy nee eshyn va thie Vulcaan, jee yn aile.[6] Ta'n ard cummal phenomenonyn bradyseismagh, ta ry-haishbyney da'n chooid smoo ec Macellum di Pozzuoli, va mee-enmyssit myr toghailteyryn 'sy 18oo eash myr çhiamble Serapis: ta boandaghyn dy huill veainey va faagit lesh eeastyn shliggagh er colloonyn marmyr taishbyney dy vel ardjid y laare ayns coreir rish ardjid ny marrey er ny cheaghley harrish ny h-eashyn. Ta kiarkley ushtey-hermagh foast ry-akin ec Lucrino, Agnano, as ayns balley Pozzuoli.
Jiu, ta ny Magheryn Phlegraeagh cummal ny slystyn Naaplagh Agnano as Fuorigrotta, ard Pozzuoli, Bacoli, Monte di Procida, Quarto, ny h-Ellanyn Phlegraeagh, Ischia, Procida, as Vivara.
Va'n slogh cruinn Solfatara so-roshtynagh er cassyn derrey 2017, as t'eh cummal ram fumaroleyn gaalagh as ny smoo na 150 lhingaghyn dy laagh broiagh. Ta shiartanse dy fo-chughlinyn as sloghyn cruinn, fer jeu ta lhieent lesh Logh Avernus, nyn lhie çheusthie jeh'n chaldera.
Galleree
[reagh | reagh y bun]- Caslys jeh ny Magheryn Phlegraeagh lesh Jacob Philipp Hackert (1797).
- Lane-reayrtys er slogh cruinn Astroni.
- Nane jeh ny fumaroleyn er Solfatara.
Jeeagh er neesht
[reagh | reagh y bun]Noteyn
[reagh | reagh y bun]- ↑ Ta VEI çheet ass Volcanic Explosivity Index 'sy Vaarle
Imraaghyn
[reagh | reagh y bun]- 1 2 3 4 "Campi Flegrei". Global Volcanism Program. Smithsonian Institution. Feddynit magh er 2016-12-23.
- ↑ "Questions About Supervolcanoes". Volcanic Hazards Program. USGS Yellowstone Volcano Observatory. 2015-08-21. Er ny hashtey veih’n lhieggan bunneydagh er 3 Jerrey Souree 2017. Feddynit magh er 2017-08-22.
- ↑ "Campi Flegrei - stato attuale". Vesuvius Observatory. Feddynit magh er 11 Mee Houney 2023.
- ↑ Howard, Brian Clark (22 Mee ny Nollick 2016). "One of Earth's Most Dangerous Supervolcanoes Is Rumbling". Nationalgeographc.com. National Geographic. Er ny hashtey veih yn lhieggan bunneydagh er 5 Averil 2021.
- ↑ de Silva, Shanaka (2008). "Arc magmatism, calderas, and supervolcanos". Geology. 36 (8): 671. Bibcode:2008Geo....36..671D. doi:10.1130/focus082008.1.
- ↑ Kozák, Jan; Čermák, Vladimír, rdyn. (2010). "Phleghraean Fields". The Illustrated History of Natural Disasters. Dordrecht and Heidelberg: Springer Verlag. dgn. 67–71. LCCN 2010920318.
Lhaih neesht
[reagh | reagh y bun]- Volcanism in the Campania Plain: Vesuvius, Campi Flegrei and Ignimbrites. Elsevier. 2006. ISBN 978-0-08-048166-1.
- "An extremely brief reversal of the geomagnetic field, climate variability and a super volcano", Science X Network (16 Jerrey Fouyir 2012).
Kianglaghyn magh
[reagh | reagh y bun]- Phlegraean Fields (ayns Baarle)
- Volcanological Excursion to Campi Flegrei (ayns Baarle)
- Historical and Geological Introduction to the Neapolitan area (ayns Baarle)
- "Campi Flegrei Volcano's Ancient Cycle Seems to End in Large Eruption", The New York Times (14 Mee Houney 2018). (ayns Baarle)
