Jump to content

Yn Pholynn

Pobblaght y Pholynn
Rzeczpospolita Polska (Polynnish)
BrattaghArmys
Arrane ashoonagh: “Mazurek Dąbrowskiego” (Polynnish)
“Cha Nel y Pholynn Caillt Foast”
Preeu-valley
(as y balley smoo)
Warszawa
52°13′48″N 21°00′40″E / 52.23°N 21.011111111111°E / 52.23; 21.011111111111
Çhengey oikoilPolynnish
Possanyn kynneeagh96.9% Polynnee
1.1% Sileeshee
0.2% Germaanee
0.1% Ookraanee
ReiltysPobblaght lieh-eaghtyraneagh unnaneagh
• EaghtyraneKarol Nawrocki
• Ard-vinishterDonald Tusk
Çhionnal slattyssaghParlamaid y Pholynn
• Thie heoseShannad y Pholynn
• Thie heeseSejm
Crooaght
• Bashtey yn Pholynn14 Averil 966
• Fogrit magh11 Mee Houney 1918
Eaghtyr
• Yn clane312,683 km2 
120,728 mi ker 
• Ushtey (%)3.07
Earroo yn phobble
• Ooley-pobble 2024▼37,563,071[1]
• Coontey-pobble 2021▼38,036,118[2]
• Glooaght120.1/km2 
311.1/mi ker
LTS (CCC)Ooley 2008
• Yn clane$668.551 billioon[3] 
• Yn dooinney$17,536[3] 
LTS (ennymagh)Ooley 2022
• Yn claneArdjaghey $688.177 billoon[4]
Gini (2018)30.2 (anchorrymid veanagh)[5]
ALD (2023)Ardjaghey 0.906 (feer ard)[6]
ArgidZłoty (zł) (PLN)
Cryss hraaUTC+01:00 (CET)
• Sourey (THHL)UTC+02:00 (CEST)
Coad çhellvane+48
Coad ISO 3166PL
TLD yn eddyr-voggyl.pl

Ta'n Pholynn (Polynnish: Polska), ny Pobblaght y Pholynn (Rzeczpospolita Polska) dy h-oikoil, ny çheer 'syn Oarpey Veanagh.[7][8] T'ee çhemmit liorish y Ghermaan da'n sheear, liorish y Phobblaght Çheck as y Clovack da'n jiass, liorish yn Ookraan, y Velaroosh as y Litaan da'n shiar, as liorish y Vooir Valtagh as Queiggey Kaliningrad (paal Rooshagh) da'n twoaie. Ta'n Pholynn 312,696 km2 er eaghtyr, as lesh shen t'ee ny 70-oo çheer smoo 'sy theihll as ny 9-oo çheer smoo 'syn Oarpey. Ta ny smoo na 38 millioonyn dy 'leih 'sy çheer, as lesh shen t'ee ny 34-oo çheer smoo 'sy theihll rere sleih-earoo[9] as nane jeh ny çheeraghyn smoo pobbylagh 'syn Unnaneys Oarpagh.

Ta bunneeaght y steat Polynnagh kianglt keayrtyn lesh doltys y Chreestiaght liorish y reilleyder Mieszko I ayns 966 BNJ, nar va'n steat coodaghey thalloo va unnane as thalloo yn Pholynn noa-emshiragh. Ayns 1025 haink y Pholynn dy ve ny reeriaght as ayns 1569, va copharteeys foddey eddyr ee as Diucaght Vooar y Litaan shickyrit liorish fo-screeu Unnaneys Lublin, as yn unnaneys shen goaill toshiaght rish Co-unnaneys y Pholynn-Litaan. Huitt y Co-unnaneys ayns 1795 as va thalloo yn Pholynn rheynnit magh eddyr Reeriaght y Phroosh, Impiraght y Roosh as yn Austeyr. Hooar y Pholynn e neuchrogheydys reesht myr y Nah Phobblaght Pholynnagh ayns 1918, lurg y Chied Chaggey Dowanagh, agh v'ee currit fo stiurey yn Ghermaan Natseeagh as yn Unnaneys Soveidjagh car y Nah Chaggey Dowanagh. Va ny smoo na shey millioonyn dy heyranee caillt ec y Pholynn 'sy Nah Chaggey Dowanagh, as ee girree magh shiartanse dy vleeantyn ny yei myr Deynphobblaght yn Pholynn çheusthie jeh'n Vlock Hiar, fo cleayney lajer Soveidjagh.

Car ny h-Irreeyn magh ayns 1989, va'n reirey cummynagh currit haart as haink y Pholynn dy ve currit er enney myr "Trass Pobblaght y Pholynn" rere y bunraght. Ta'n Pholynn ny steat unnaneagh, as t'ee jeant seose jeh shey queiggaghyn jeig (Polynnish: województwo). Ta'n Pholynn ny h-oltey jeh'n Unnaneys Oarpagh, yn RCAH, ny h-Ashoonyn Unnaneysit, y Reagheydys Traghtee Dowanagh, as yn RCTL.

Imraaghyn

[reagh | reagh y bun]
  1. ↑ "demografia.stat.gov.pl".
  2. ↑ "stat.gov.pl".
  3. 1 2 "Poland". Tashtey Argidoil Eddyr-ashoonagh. Feddynit er 2009-10-01.
  4. ↑ "data.worldbank.org". World Bank. Feddynit er 26 Luanistyn 2023.
  5. ↑ "data.worldbank.org".
  6. ↑ "Human Development Report" (PDF). Human Development Report. 2025.
  7. ↑ "Archive copy" (PDF). Er ny hashtey veih y lhieggan bunneydagh (PDF) er 2009-12-22. Feddynit er 2009-11-06.{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (link)
  8. ↑ "Archive copy". Er ny hashtey veih y lhieggan bunneydagh er 2019-08-18. Feddynit er 2009-11-06.{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (link)
  9. ↑ NationMaster.com 2003–2007, Poland, Facts and figures

52°N 20°E / 52°N 20°E / 52; 20