Jump to content

Yn Albaan

She yn çheer Valkanagh bun-chooish y duillag shoh. My vel anaase ayd ayns çheer 'syn Oarpey Heear Hwoaie, lhaih Nalbin.
Pobblaght yn Albaan
Republika e Shqipërisë (Albaanish)
Brattagh yn Albaan Cowrey cleinney yn Albaan
Brattagh Armys
Jarroo-raa: Ti Shqipëri, më jep nder, më jep emrin Shqipëtar
"Ta shiu, yn Albaan, cur onnor dou, ta shiu cur yn ennym Albaanagh orrym"
Arrane ashoonagh: "Himni i Flamurit"
"Arrane da'n Vrattagh"

Preeu-valley
(as y balley smoo)
Tiranë
Çhengey oikoil Albaanish
Çhengaghyn ardjynagh er enney
Reiltys Pobblaght pharlamaidagh unnaneagh
 -  Eaghtyrane Bajram Begaj
 -  Ard-vinishter Edi Rama
Bunneeaght
 -  Yn Albaan Heuchrogheydagh 28 Sauin 1912 
 -  Prinsaght yn Albaan 29 Jerrey Souree 1913 
 -  Kied Phobblaght yn Albaan 31 Jerrey Geuree 1925 
 -  Reeriaght yn Albaan 1 Mean Fouyir 1946 
 -  Nah Phobblaght yn Albaan 10 Jerrey Geuree 1946 
 -  Trass Pobblaght yn Albaan 28 Nollick 1976 
 -  Kiarroo Pobblaght yn Albaan 29 Averil 1991 
Eaghtyr
 -  Yn clane 28,748 km² (139oo)
11,100 mi ker 
 -  Ushtey (%) 4.7
Earroo yn phobble
 -  Ooley 2008 3,600,523 (130oo)
 -  Coontey-pobble  2,811,655[1] 
 -  Glooaght 134/km² (63oo)
318.6/mi ker
LTS (CCK) Ooley 2008
 -  Yn clane $21.160 billioon (112h)
 -  Yn dooinney $6,649 (100oo)
Gini (2005) 26.7 (injil) 
ALD (2007) 0.801 (ard) (68oo)
Argid Lek (ALL)
Traa ynnydagh CET (UTC+1)
 -  Souree (TTLS) CEST (UTC+2)
Coad eddyr-voggyl .al
Coad çhellvane +355

She çheer 'syn Oarpey ee yn Albaan (Albaanish: Shqipëria) ny Pobblaght yn Albaan dy h-oikoil (Albaanish: Republika e Shqipërisë). T'ee soit ayns ny çheeraghyn Balkanagh as t'ee çhemmal rish Montenegro 'sy twoaie, rish Kosovo 'sy niar hwoaie, rish y Vassadoan Hwoaie 'sy niar, as rish y y Ghreag 'sy jiass. 'Sy neear, ta'n Albaan çhemmal rish y Vooir Aidreeatagh 'sy neear as rish y Vooir Ionagh 'sy neear yiass. She Tiranë yn preeu-valley, as ta Durrës, Elbasan, as Vlora coontit mastey ny h-ard-valjyn scanshoil elley. Ta 2,811,655 (2023)[1] sleih cummal 'sy çheer ta 28,748 km2 (11,100 mi ker) er eaghtyr. She Moslymee 55% jeh'n phobble, Cair-chredjuee 23% jeh'n phobble, as Catolee Raueagh 15% jeh'n phobble. She Albaanish y çhengey oikoil.

Shennaghys

[reagh | reagh y bun]

Va'n Albaan coontit myr yn ayrn jiass jeh Illyria car Impiraght y Raue. Ayns ny Mean Eashyn, va ny h-Albaanee reirit liorish ram pooaraghyn joarree, goaill stiagh ny h-impiraghtyn Baisantagh as Veneeshagh. Car y 16oo eash va'n shassoo noi reill yn Impiraght Ottomanagh stiurit liorish Skanderbeg. Lurg kiare eashyn fo chosh ny Turkee, va hooar yn Albaan e neuchrogheydys ayns 1912. Ayns 1939, ren forsaghyn yn Iddaal Ashistagh goaill yn Albaan as va'n çheer coontit myr ayrn jeh Reeriaght yn Iddaal derrey 1943. Lurg y Nah Chaggey Dowanagh haink yn Albaan dy ve ny steat neuchrogheydagh reesht, fo reill chummynagh. Ren Enver Hoxha reirey yn çheer derrey laa e vaaish ayns 1985. Haink Ramiz Alia stiagh ayns e ynnyd as ren eh stiurey yn çheer trooid lhing chaghlaaee derrey ren yn Albaan filley er-ash dys y deynlaghys ayns 1992.

Coondaeghyn as slystyn

[reagh | reagh y bun]
Coondaeghyn ny h-Albaan

Ta'n Albaan rheynnit magh ayns 12 choontae (Albaanish: qark/qarku). Ta dagh coontae fo-rheynnit magh ayns slystyn:

Coontae Slystyn Preeu-valley
1Berat Berat, Kuçovë, Skrapar Berat
2Dibër Bulqizë, Dibër, Mat Peshkopi
3Durrës Durrës, Krujë Durrës
4Elbasan Elbasan, Gramsh, Librazhd, Peqin Elbasan
5Fier Fier, Lushnjë, Mallakastër Fier
6Gjirokastër Gjirokastër, Përmet, Tepelenë Gjirokastër
7Korçë Devoll, Kolonjë, Korçë, Pogradec Korçë
8Kukës Has, Kukës, Tropojë Kukës
9Lezhë Kurbin, Lezhë, Mirditë Lezhë
10Shkodër Malësi e Madhe, Pukë, Shkodër Shkodër
11Tirana Kavajë, Tirana Tirana
12Vlorë Delvinë, Sarandë, Vlorë Vlorë

Imraaghyn

[reagh | reagh y bun]
  1. 1 2 Marranys: Cha nel yn imraa taishbynit dy kiart. Jeeagh er y docamadys son sonreeaghtyn.

41°N 20°E / 41°N 20°E / 41; 20