Orcus (planaid crivassanagh)
| Orcus | |
|---|---|
![]() | |
| Enmys shallidagh | 2004 DW |
| Sorçh | pluteeno , as planaid crivassanagh |
| Possan myn-phlanaidyn | red tessen-Neptioonagh, pluteeno , as planaid crivassanagh |
| Feddynit magh lesh | Michael E. Brown[1] Chad Trujillo[1] David L. Rabinowitz[1] |
| Date feddyn magh | 17 Toshiaght Arree 2004 |
| Epennym | Orcus (en) |
| Moir-red | y Ghrian |
| Red lhiennoo | |
| Fysserree ishigagh | |
| Jeeagh er y stayd roie | |
| Apoapsis | 48.067 AU |
| Periapsis | 30.17351 AU (arg (ω): 72.474)[2] |
| Essylys lieh-vooar a | 39.1742376 AU[3] |
| Corrid e | 0.22618 |
| Amm cruinlagh P | 245.19 a |
| Mean-amreiltagh M | 164.68 ° |
| Cleayn i | 20.573 ° |
| Foddid y noad ardjeeagh Ω | 268.722 ° |
| Troghyn fishigagh as rollageagh meadragh | |
| Craue raadeeoil | 455 km |
| Crantessen | 910 km[4] |
| Glout | 6.348 Eg[5] |
| Mean-ghlooaght | 1.4 g/cm³[6] |
| Ym-hayrn eaghtyragh | 0.2 m/s² |
| Albedo | 0.1975 (albedo towse-oaylleeagh) |
| Daah | daah B-V= 0.68 daah V-R= 0.37 |
| Catalogyn rollageydagh | |
| Enneyder JPL | 2090482 |
| Straih | |
| « 90481 Wollstonecraft | |
Ta 90482 Orcus ny Orcus (ASE: /ˈɔrkəs/ or'-kəs, Ladjyn: Orcus, shenn ennym: 2004 DW) ny chorpane Chryss Kuiper (KBO) feddynit magh ec Michael Brown, Chad Trujillo as David L. Rabinowitz. Va jallooyn yn eddynys goit er 17 Toshiaght Arree 2004.
Cruinlagh
[reagh | reagh y bun]
Ta Orcus ny phluteeno sampleyragh (red t'ayns aavuilley cruinlagh 2:3 lesh Neptioon). Ta'n cruinlagh 247 bleeantyn echey jeh cummey cruinlagh Pluto (ta'n perihelion oc çheu heose jeh'n ecliptagh) agh lesh ard anchaslagh. Ga dy dy vel y cruinlagh echey goaill toshiaght dy heet faggys da cruinlagh Neptioon, ta foddeeaght mooar eddyr oc rere yn aavuilley (ta ny smoo na 60 keimyn scarrey uillinagh eddyr oc).
Troghyn fishigagh
[reagh | reagh y bun]Mooadys as reayrtys
[reagh | reagh y bun]She 2.3 jarroo-vooadys Orcus (ta cosoylagh rish jarroo-vooadys y KBO elley 50000 Quaoar). Ayns ny kied meeghyn 2007 va pabyr soilshit magh va taishbyney dy vel Orcus cronnaghit ec fodreayrtan spoar Spitzer ayns fo-yiarg foddey, car y chied tree bleeantyn gobbraghey, as v'eh feddynit magh nagh vel Orcus agh 946.3+74.1−72.3 km er crantessen[7] T'eh jeeaghyn dy vel ard-albedo ~ 20 % ec Orcus.
Daaghyn as scaanyn
[reagh | reagh y bun]Rere baghtalyn ayns fo-yiarg lesh Thie Rollageydys Yiass ny h-Oarpey ta Orcus co-yeant ass ushtey rio as co-elmintyn carboanagh.[8] Er goll ny s'diuney, va ny scaanyn fo-yiarg goit ec yn 'odreayrtan Gemini feeraghey dy vel 15—30% ushtey rio (ny nagh row ny smoo na 50%) er y thalloo. T'eh shen, ta ny sloo ushtey rio er Orcus na t'er Charon, agh dy vel y mooad keddin er myr t'er Triton. Myrgeddin, va joaraghyn currit er y vooad rio meetane (ny sloo na 30%) er, as eh çheet er jargaght dy vel co-elmintyn elley er y phlanaid.[9]
Ta KBOyn taishbyney caghlaays daaghyn as scaanyn, agh ta Orcus taishbyney daah neuchommeeagh ta neuchosoylagh rish jiargid y chorpane cosoylagh rish Ixion.
Fo-phlannad
[reagh | reagh y bun]Va feddyn magh fo-phlannad Orcus soilshit magh ayns IAUC 8812 er 22 Toshiaght Arree 2007[10] Cha nel y cruinlagh echey er fys ain foast, ansherbee.
Va'n fo-phlannad fakinit mygeayrt 0.25 arcsec veih Orcus lesh anchasley vooadys 2.7 echey.[11]
Credjal dy vel albedo yn 'o-phlannad unnane as albedo Orcus, ta'n mooadys coyrlaghey da vel eh feer mooar er crantessen my vel eh cosoylit rish y phlanaid hene (~220 km).
Ennym
[reagh | reagh y bun]Rere stiurey cliaghtey enmys yn IAU, t'ad enmyn jeeghyn fo-halloo ta currit er corpaneyn lesh mooadys as cruinlagh cosoylagh rish Pluto. Lesh shen, hugg Brown, Trujillo as Rabinowitz yn ennym Orcus, jee ny marroo ayns feayn-skeealleydaght Romanagh, er oaie. Va'n ennym coontit as soilshit magh er 22 Sauin, 2004.
Kianglaghyn magh
[reagh | reagh y bun]- MPEC 2004-D09 fogrey magh y feddyn magh agh cur gys lieh Raymond J. Bambery, Steven H. Pravdo, Michael D. Hicks, Kenneth J. Lawrence, Daniel MacDonald, Eleanor F. Helin as Robert Thicksten / NEAT
- MPEC 2004-D13 feeraghey MPEC 2004-D09
- Duillag Chad Trujillo fo 2004 DW
- Kied art y BBC
- Kied art yn earishlioar New Scientist
- Troghyn cruinlagh veih'n Thie rollageydys Lowell
- Troghyn cruinlagh AstDys
- Lhiggeyder cruinlagh ass JPL (Java) / Ephemeris
Imraaghyn
[reagh | reagh y bun]- 1 2 3 Stated in: Minor Planet Center database. Language of work or name: Baarle.
- ↑ Stated in: JPL Small-Body Database. JPL Small-Body Database SPK-ID: 2090482.
- ↑ Reference URL: https://www.minorplanetcenter.net/db_search/show_object?object_id=90482.
- ↑ Lua error in Module:Citation/CS1/Identifiers at line 614: attempt to index field 'known_free_doi_registrants_t' (a nil value).
- ↑ Lua error in Module:Citation/CS1/Identifiers at line 614: attempt to index field 'known_free_doi_registrants_t' (a nil value).
- ↑ Lua error in Module:Citation/CS1/Identifiers at line 614: attempt to index field 'known_free_doi_registrants_t' (a nil value).
- ↑ Stansberry, J. (2007). "Physical Properties of Kuiper Belt and Centaur Objects: Constraints from Spitzer Space Telescope".
{{cite journal}}: Cite journal requires|journal=(cooney); Unknown parameter|coauthors=ignored (|author=suggested) (cooney) - ↑ Lua error in Module:Citation/CS1/Identifiers at line 614: attempt to index field 'known_free_doi_registrants_t' (a nil value).
- ↑ Lua error in Module:Citation/CS1/Identifiers at line 614: attempt to index field 'known_free_doi_registrants_t' (a nil value). Preprint on arXiv.
- ↑ http://www.johnstonsarchive.net/astro/astmoons/am-90482.html
- ↑ Distant EKO The Kuiper Belt Electronic newsletter, Mart 2007
