Yn Ungaar

Ass Wikipedia.

Magyar Köztársaság Pobblaght ny h-Ungaar
Brattagh Cowrey cleinney
Arrane ashoonagh: Himnusz Hymn
Preeu-valley (as y balley smoo)		Budapest 47°26′ Hwoaie 19°15′ Hiar
Çhengey oikoil		Ungaarish
Reiltys		Pobblaght ard-whaiylagh
-	Eaghtyrane	László Sólyom
-	Ard-vinishter	Ferenc Gyurcsány
Crooaght
-	Bunneeaght ny h-Ungaar	896
-	Er enney myr reeriaght	Mee ny Nollick, 1000
-	Y Treeoo Phobblaght	23 Jerrey Fouyir 1989
Entreilys gys yn UO		1 Boaldyn 2004
Eaghtyr
-	Yn clane	93,030 km² (109-oo) 35,919 mi ker
-	Ushtey (%)	0.74
Earroo yn phobble
-	Ooley 2008	10,041,000 (79-oo)
-	Coontey-pobble 2001	10,198,315
-	Glooaght	109/km² (94-oo) 282/mi ker
LTS (CCK)		Ooley 2008
-	Yn clane	$198.7 billioon (43-oo)
-	Yn dooinney	$19,800 (39-oo)
LTS (ennymagh)		Ooley
-	Yn clane	$159.3 billioon
Gini (2008)		24.96 (injil) (3-oo)
ALD (2007)		▲ 0.874 (ard) (36-oo)
Argid		Forint (HUF)
Traa ynnydagh		CET (UTC+1)
-	Souree (TTLS)	CEST (UTC+2)
Coad eddyr-voggyl		.hu1
Coad çhellvane		+36
1	Ta .eu ymmydit myrane lesh çheeraghyn elley yn Unnaneys Oarpagh.

She çheer thallooinit 'syn Oarpey Veanagh ee yn Ungaar. T'ee çhemmit liorish yn Austeyr, y Clovack, yn Ookraan, y Romaain, y Serb, y Chroit as y Clovean. Ta Budapest ny phreeu-valley er y çheer, as eh soit ayns çheshvean ny çheerey. Ta'n Ungaar n'oltey jeh'n OECD, NATO, Unnaneys Oarpagh as t'ee ny steat jeh'n Coardailys Schengen. Ta'n Ungaarish, çhengey Finn-Oogragh, ny çhengey oikoil 'sy steat.

Cummal 1 Shennaghys 1.1 Mean Eashyn: 896-1526 1.2 Eddyr 1526-1867 1.3 Yn Austeyr-Ungaar: 1867-1918 1.4 Eddyr yn Caggeyn Dowanagh, 1918-1946 1.5 Amm soveidjagh: 1945-1989 1.6 Pobblaght Ungaaragh: 1989-Nish

[reaghey] Shennaghys

Ard-art: Shennaghys ny h-Ungaar

[reaghey] Mean Eashyn: 896-1526

Va'n Ungaar crooit ayns 896 rish ny h-Ungaaree, jei nyn roshtyn jeh nyn dallooyn rosh ny h-Oarpey Hiar. V'eh Flah Árpád y fer toshee; ren eh cur er bun y chied thie reeoil ny çheerey, yn thie Árpád. Ayns 1000 haink er y çheer dy ve ny reeriaght. Va'n chied ree Noo Steaon.

Ayns 1241, va'n çheer ruegeyit rish yn Mongoilee. Ayns 1301, haink y thie Árpád dy ve anvio. Va reeghyn dy thieyn ymmodee reilley ayns yn Ungaar. Ta Matthias Corvinus yn smoo, ren eh coadey yn çheer noi yn Impiraght Turkagh. Agh beggan jeihaghtyn jei v'eh baase echey (1490), va'n çheer castit ayns yn Caggey dy Mohács (1526). Va'n Reeriaght rheynnit ayns 3 ayrnyn: yn Ungaar (ardjyn heear as twoaie), Impiraght Turkagh (ard jiass) as y Prinsaght dy Transylvania.

[reaghey] Eddyr 1526-1867

Haink yn Reeriaght ny Ungaar dy ve barrantys dy yn thie dy Habsburg. Ayns 1686, va'n Impiraght Turkagh eiginit dy faagail, as va'n çheer unnaneyssit. Va mooaran ashoonyn ayns yn çheer.

Ayns 1703, va irree magh fo-raad noi yn Habsburgyn rish Francis II Rákóczi; agh dob y irree magh ayns 1711, as t'eh dy gholl da eebyrt.

[reaghey] Yn Austeyr-Ungaar: 1867-1918

Ren yn çheer prowal dy feddyn yn raad coair stooaltys: ayns 1867, va conaant cowrit rish yn Austeyr as yn Ungaar (daa thallooyn dy yn Habsburg), as va'n Reeoil Austeyragh-Ungaaragh crooit. Va'n soiaghey noa cooilleentagh: va aase tarmaynagh ard troggit rish y conaant.

[reaghey] Eddyr yn Caggeyn Dowanagh, 1918-1946

Ayns 1918, va'n Reeriaght astyrit, as va pobblaght currit er bun. Va'n phobblaght ghiare-heillagh, as va cummaght goit rish y cummynaghyn ayns 1919. Va nyn reill ro meereggyragh as va sleih ny ghaa torçhit. Ta yn cummynaghyn dy faagail yn çheer echey as v'eh rueggit rish sidooryn Romaainagh. Ayns 1919, va Budapest goit rish y sidooryn Ungaaragh, leeidit rish Miklós Horthy. Ren ad ceau yn "Scoagh Bane", ren ad tranlaasey yn cummynaghyn. Va'n reeriaght aa-currit er bun. Va Horthy teiht as yn lhiass-ree dy yn çheer.

Va'n caggey caillit rish yn Ungaar, as va ram thalloo caillit.

[reaghey] Amm soveidjagh: 1945-1989

Jei yn lhieggey dy yn Ghermaan Natseeagh, haink yn Ungaar dy ve scooyrit rish yn UPSS. Haink eh dy ve steatyn cummynagh, as jei va amm deynlagh eddyr 1946 as 1947. Jei 1948, va reiltys cummynagh currit er bun ayns y çheer rish Mátyás Rákosi. Va smaghtey jannooit, as hug ee shoh ersyn yn Irree Magh Ungaaragh dy 1956.

[reaghey] Pobblaght Ungaaragh: 1989-Nish

Ec y chione dy 1980, chlish yn Ungaar caghlaaee coair yn deynlagh. Va yn Pobblaght Tree ec 23 Jerrey Fouyir, 1989, lesh Mátyás Szűrös as eaghtyrane.

Va'n chied reyhis nastee greimmit ayns 1990. Ren yn UPSS lhieggal ayns 1991.

Haink yn Ungaar dy ve oltey dy yn Possan Visegrád ayns 1991, oltey dy yn Çheshaght Conaant yn Atlantagh Hwoaie ayns 1999, as oltey dy yn Unnaneys Europagh er 1 Boladey, 2004.

je • rs • re Çheeraghyn ny h-Oarpey

Albaan, yn · Andorra · Ard-valley yn Phaab · Armeain, yn1 · Asserbajaan, yn2 · Austeyr, yn · Bosnia as Herzegovina · Chassaghstaan, y2 · Cheeprey, y1 · Çheer Injil, y3 · Çhorshey, y2 · Chroit, y · Clovack, y · Clovean, y · Danvarg, y3 · Eeslynn, yn · Elveeish, yn · Estaan, yn · Finnlynn · Ghermaan, y · Ghreag, y · Iddaal, yn2 · Kosovo4 · Latvey, y · Liechtenstein · Litaan, y · Lucsemburg · Moldova · Monaco · Montenegro · Nerin · Norlynn3 · Ookraan, yn · Phobblaght Çheck, y · Pholynn, y · Phortiugal, y3 · Rank, y2 · Reeriaght Unnaneyssit · Romaan, y · Roosh, y2 · San Marino · Serb, y · Spaainey, y2 · Toolynn, y · Turkee, y2 · Ungaar, yn · Valta, y · Vassadoan, y · Velaroosh, y · Velg, y · Vulgeyr, y 1 Ta'n çheer shoh soit dy slane 'syn Aishey Heear agh ta kianglaghyn shesh-pholitickoil eck lesh yn Oarpey. 2 Ta cooid jeh'n çheer shoh soit çheumooie jeh'n Oarpey. 3 Ta croghaneyn ec y çheer shoh soit çheumooie jeh'n Oarpey. 4Va neuchrogheydys Chosovo soilshit magh er 17 Toshiaght Arree, 2008 as t'ee er enney ec 62 olteynyn yn AU

je • rs • re Çheeraghyn yn Unnaneys Oarpagh
Austeyr, yn · Cheeprey, y · Çheer Injil, y · Clovack, y · Clovean, y · Danvarg, y · Estaan, yn · Finnlynn · Ghermaan, y · Ghreag, y · Iddaal, yn · Latvey, y · Litaan, y · Lucsemburg · Nerin · Pholynn, y · Phobblaght Çheck, y · Phortiugal, y · Rank, y · Reeriaght Unnaneysit · Romaan, y · Spaainey, y · Toolynn, y · Ungaar, yn · Valta, y · Velg, y · Vulgeyr, y

je • rs • re Reagheydys Chonaant yn Atlantagh Hwoaie (RCAH)
Olteynyn	Albaan, yn · Chanadey, y · Çheer Injil, y · Chroit, y · Clovack, y · Clovean, y · Danvarg, y · Eeslynn, yn · Estaan, yn · Ghermaan, y · Ghreag, y · Iddaal, yn · Latvey, y · Litaan, y · Lucsemburg · Norlynn · Phobblaght Çheck, y · Pholynn, y · Phortiugal, y · Rank, y · Reeriaght Unnaneysit · Romaan, y · Spaainey, y · Steatyn Unnaneysit, ny · Turkee, y · Ungaar, yn · Velg, y · Vulgeyr, y
Fakideryn	Çhorshey, y · Vassadoan, y