Aspickys Vannin
| Aspickys Vannin Diocese of Sodor and Man | |
| Queiggey | York |
|---|---|
| Aspick | Tricia Hillas, Aspick Sodor as Mannin |
| Moir-agglish | Moir-agglish Phurt ny h-Inshey |
| Deanaghtyn | Balley Chashtal, Doolish, Purt ny h-Inshey, Rhumsaa |
| Skeeraghyn | 28 |
| Kialteenyn | 45 |
| Ynnyd-eggey | http://www.gumbley.net/diocese.htm |
Ta Sodor as Mannin (Baarle: Sodor and Man), ny Aspickys Vannin (Baarle: Diocese of Sodor and Man), ny aspickys ayns Agglish Hostyn. Hoshiaght va'n aspickys foddey ny smoo, agh, jiu, cha nel eh coodaghey agh Mannin hene as ny h-ellaneenyn beggey ry heu.
Shennaghys leah
[reagh | edit source]Va'n aspickys Norlynnagh, Sodor, currit er bun 'sy vlein 1154, as eh coodaghey Inshyn Goal as ny h-ellanyn elley rish coose heear ny h-Albey. V'eh Suðreyjar ("Ellanyn y Jiass") yn ennym Loghlinish va currit er yn aspickys, ayns cosoylaght rish Norðreyjar ("Ellanyn y Twoaie"), va goaill stiagh yn Orkaid as Shetlynn. Va Mannin goit stiagh ry cheilley lesh ny h-ellanyn jiass shen. Va'n aspickys shoh ny fo-aspickys jeh chooid jeh ard-aspickys Trondheim.

Va ny h-ellanyn shoh dy lieragh stiurit ec Norlynn derrey 1266, tra v'ad lhiggit da Nalbin. Va Mannin rheynnit magh as ny h-ellanyn Albinagh as haink urree dy ve currit fo stiurey Reeaghyn Hostyn 'sy vlein 1334. Lurg shen v'ee ayns greim ec Çhiarnyn Vannin (ny Stanleeyn, Eearlaghyn Derby, veih 1406 derrey 1736 as Duicyn Atholl veih 1736) derrey'n traa nar va'n çhiarnaght kionnit ec y Chrooin Ghoaldagh ayns 1765. Va'n kiart dys Aspick Vannin ry reih ayns shellooderys ec Çhiarnyn Vannin, as dreill Duicyn Atholl y kiart shen lurg yn aa-ghreim ayns 1765 derrey'n traa dy row eh lhiggit seose dys y Chrooin ayns 1828. Cha row Mannin goit stiagh ayns Reeriaght Hostyn, ny 'sy Reeriaght Unnaneysit, agh t'ee ny Croghane-chrooin. Myrane lesh y chooid elley jeh Agglish Hostyn, daag yn Aspickys yn Agglish Chatoleagh Raueagh fo Inry VIII car yn Aachummey Sostynagh. Cha row yn aspick Thomas Stanley saasit lesh ny h-aachummaghyn (yn aa-rheynn jeh'n Aspickys echey veih Queiggey Chanterbury dys Queiggey York) as va'n oik echey goit ass liorish Inry, agh v'eh lhiggit stiagh er feie tammylt giare 'syn oik reesht fo Moirrey Hostyn.[1] Er yn oyr nagh row Mannin ny cooid jeh Reeriaght Hostyn, cha row Slattys Un-chummey 1662, v'er ny ghoaill rish ec yn Aachroo Sostynagh, currit ayns bree ayns Mannin. Lesh shen, chur yn Aspick Thomas Wilson ooashlaghey ayns Gaelg stiagh 'syn ellan car yn aspickaght echey (1697–1755).[2]
Shennaghys jeianagh
[reagh | edit source]
Va'n ard-çhiamble bunneydagh jeh Aspickys Vannin ny hoie er Ellan Noo Perick ayns Purt ny h-Inshey. Huitt yn ard-çhiamble shen ass ymmyd car y 18-oo eash as er feie ram bleeantyn cha row agh Lhiass ard-cheeill ayns Doolish. 'Sy vlein 1980, va moir-agglish roie jeh Aspickys Vannin, Skyll Noo Charmane ayns Purt ny h-Inshey, enmyssit liorish Slattys Tinvaal.
Er yn oyr nagh vel Mannin ny cooid jeh'n Reeriaght Unnaneysit, cha nel yn Aspick coontit myr Çhiarn Spyrrydoil, as cha nel eh soiaghey ayns Quaiyl ny Çhiarnyn jeh'n Reeriaght Unnaneysit. Er y laue elley, t'eh coontit myr oltey jeh'n Choonseil Slattyssagh ayns Mannin. Myr t'ayn lesh Pointeilyn Crooinagh Agglish Hostyn elley, ta reihys yn aspick jeant lesh coyrle Ard-vinishter y Reeriaght Unnaneysit, ga nagh vel ughtarys echey ayns Mannin.
Jeeagh er neesht
[reagh | edit source]- Aspick Sodor as Vannin
- Aspick ny h-Ellanyn
- Rolley aspickyssyn ayns Agglish Hostyn
- Mark Hiddesley (Aspick 1755-1772)
Imraaghyn
[reagh | edit source]- ↑ Phillips, Gervase (2004). "Thomas Stanley (m. 1569), ayns Stanley, Edward, first Baron Monteagle (c.1460–1523)," (Eeckys-oltey er-laccal). Oxford Dictionary of National Biography. Oxford University Press. doi:doi:10.1093/ref:odnb/26280. Feddynit magh er 2008-10-14.
{{cite web}}: Check|doi=value (cooney); Cite has empty unknown parameter:|coauthors=(cooney) - ↑ Watterson Troxler, Carole (2004). "Wilson, Thomas, (1663–1755)". Oxford Dictionary of National Biography. Oxford University Press. Feddynit magh er 2007-10-18.
{{cite web}}: Cite has empty unknown parameter:|coauthors=(cooney)
Kianglaghyn magh
[reagh | edit source]- Staydraa Agglish Hostyn 2002 (ayns Baarle)
- Slattyssyn Manninagh yn Agglish (ayns Baarle)
- Aspickys Vannin
- Bunneeaghtyn 'syn Oarpey 'sy vlein 1154
- Aspickyn ny h-Ellanyn
- Yn Chreestiaght ayns Nalbin vean-eashagh
- Aspickyssyn bunnit 'sy 12h eash
- Aspickyssyn Agglish Hostyn
- Ny h-Ellanyn Sthie
- Aspickyssyn roie-Aachummeydagh 'syn Oarpey Nordagh
- Reagheydyssyn crauee bunnit ayns ny 1150yn
- Bunneeaghtyn ayns Mannin 'sy 12h eash
- Mannin ayns ny 1150yn