Jump to content

Moldova

Reagh ny kianglaghyn
Veih Wikipedia.
Pobblaght Voldova
Republica Moldova (Romaanish)
BrattaghArmys
Arrane ashoonagh: “Limba noastră” (Romaanish)
“Y Çhengey Ain”
Preeu-valleyChișinău
47°01′22″N 28°50′07″E / 47.022777777778°N 28.835277777778°E / 47.022777777778; 28.835277777778
Çhengey oikoilRomaanish[1][2]
Myn-çhengaghyn ennit[3][4][5]
Mooadee
ReiltysPobblaght pharlamaidagh unnaneagh
• EaghtyraneMaia Sandu
• Ard-vinishterVasile Tofan[6]
Çhionnal slattyssaghParlamaid Voldova
Cur ry-cheilley
• Prinsaght y Voldaav1356
• Ard-chiannoortys Vessarabia29 Averil 1818
• Pobblaght Gheynlagh y Voldaav16 Mee ny Nollick 1917
• PHH y Voldaav2 Luanistyn 1940
• Seyrsnys veih'n UPSS27 Luanistyn 1991
• Creaghnit25 Mee ny Nollick 1991
Eaghtyr
• Yn clane33,843.5 km2 
13,067 mi ker 
• Ushtey (%)1.4
Earroo yn phobble
• Ooley-pobble 2024▲3,599,528[7]
• Coontey-pobble 2024▼2,409,207[8]
• Glooaght106.4/km2 
275.5/mi ker
LTS (CCC)Ooley 2008
• Yn clane$10.660 billoon[9] 
• Yn dooinney$2,983[9] 
LTS (ennymagh)Ooley 2022
• Yn claneArdjaghey $14.421 billoon[10]
• Yn dooinney$5,538 
Gini (2019)26 (anchorrymid injil)[11]
ALD (2021)Ardjaghey 0.767 (ard)[12]
ArgidLeu Moldovagh (L) (MDL)
Cryss hraaUTC+02:00 (EET)
• Sourey (THHL)UTC+03:00 (EEST)
Coad çhellvane+373
Coad ISO 3166MD
TLD yn eddyr-voggyl.md
www.moldova.md/

Ta Moldova, ny Pobblaght Voldova dy h-oikoil (Romaanish: Republica Moldova), ny çheer hallooinit 'syn Oarpey Hiar. T'ee ny soie eddyr y Romaan 'sy neear as yn Ookraan ta cruinnaghey yn tree çheu elley jeh'n çheer.

Ayns ny shenn laaghyn va thalloo yn çheer noa-emshiragh ny ayrn jeh Dacia, as lurg shen haink ee fo cleayney Impiraght y Raue. Ayns ny Mean Eashyn, va'n chooid smoo jeh'n thalloo ny ayrn jeh Prinsaght y Voldaav. Ayns 1812, va'n lieh hiar jeh'n phrinsaght goit stiagh ayns Impiraght y Roosh as haink ee dy ve er enney myr Bessarabia. Eddyr ny bleeantyn 1856 as 1878, va daa choontae currit er ash dys y Voldaav, as ayns 1859 v'ad unnaneysit lesh Wallachia dy chur y Romaan noa-emshiragh er bun.

Er tuittym Impiraght y Roosh ayns 1917, va Pobblaght Gheynlagh y Voldaav currit er bun, as hie ee stiagh 'sy Romaan Vooar ayns 1918. Ayns 1940, va Bessarabia ruegit liorish yn Unnaneys Soveidjagh, as v'ee rheynnit eddyr PHH yn Ookraan as PHH y Voldaav noa. Lurg caghlaa laueyn ayns 1941 as 1944 car y Nah Chaggey Dowanagh, va thalloo yn çheer noa-emshiragh currit fo smaght yn Unnaneys Soveidjagh derrey'n seyrsnys eck er 27 Mee Luanistyn 1991. Va Moldova lhiggit stiagh ayns ny h-Ashoonyn Unnaneysit ayns Mee Vayrnt 1992.

Ayns Mean Fouyir 1990, va reiltys scarreydagh currit er bun ayns Transnistria, y straih jeh Moldova ta ny soie er broogh hiar jeh'n awin Dniester. Lurg caggey giare ayns 1992, haink ee dy ve steat neuchrogheydagh de facto, agh derrey'n laa t'ayn cha nel ee er enney ec çheer erbee jeh'n AU.

Ta'n çheer ny deynlaghys parlamaidagh lesh eaghtyrane myr kione steat eck as ard-vinishter myr kione reiltys. Ta Moldova ny h-oltey jeh ny h-Ashoonyn Unnaneysit, Coonseil yn Oarpey, yn RTT, yn RSCO, GUAM, y CSS, yn RCTVG as reagheydyssyn eddyrashoonagh elley. Ec y traa t'ayn ta Moldova geearree çheet stiagh 'syn Unnaneys Oarpagh,[13] as ta'n chied Phlan Jantys tree vleeaney currit ayns bree çheusthie jeh crauelagh Polasee Nabooys Oarpagh (PNO).[14]

Imraaghyn

[reagh | reagh y bun]
  1. ↑ "Constituția Republicii Moldova, articolul 13: (1) Limba de stat a Republicii Moldova este limba română, funcționând pe baza grafiei latine. (pag.25)" (ayns Romaanish). Parlamentul Republicii Moldova. Tashtit veih’n lhieggan bunneydagh er 5 Averil 2023. Feddynit er 5 Averil 2023.
  2. ↑ "Constituția Republicii Moldova, articolul 13 (1), pag.25" (PDF) (ayns Romaanish). Preşedinţia Republicii Moldova. Tashtit (PDF) veih’n lhieggan bunneydagh er 7 Boaldyn 2023. Feddynit er 11 Averil 2023.
  3. ↑ "Președintele CCM: Constituția conferă limbii ruse un statut deosebit de cel al altor limbi minoritare". Deschide.md. Tashtit veih’n lhieggan bunneydagh er 29 Jerrey Geuree 2021. Feddynit er 22 Jerrey Geuree 2021.
  4. ↑ "Chişinău, (21.01.2021) Judecătorii constituționali au decis că limba rusă nu va avea statutul de limbă de comunicare interetnică pe teritoriul Republicii Moldova". Moldpres.md. Tashtit veih’n lhieggan bunneydagh er 23 Jerrey Geuree 2021. Feddynit er 22 Jerrey Geuree 2021.
  5. ↑ "Președintele CC Domnica Manole, explică de ce a fost anulată legea cu privire la statutul special pentru limbia rusă". ProTv.md. Tashtit veih’n lhieggan bunneydagh er 29 Jerrey Geuree 2021. Feddynit er 22 Jerrey Geuree 2021.
  6. ↑ "Noul cabinet de miniștri a depus jurământul în fața Președintei Republicii Moldova, Maia Sandu" (ayns Romaanish). 22 Jerrey Souree 2026. Feddynit er 22 Jerrey Souree 2026.
  7. ↑ "www.cia.gov".
  8. ↑ 2024 Moldovan census, 15 Jerrey Souree 2025, Wikidata Q125359842
  9. 1 2 "Moldova" (ayns Baarle). Yn Tashtey Argidoil Eddyrashoonagh. Feddynit er 1 Jerrey Fouyir 2009.
  10. ↑ "data.worldbank.org". World Bank. Feddynit er 26 Luanistyn 2023.
  11. ↑ "data.worldbank.org".
  12. ↑ "Human Development Report". Human Development Report. 2022.
  13. ↑ "Moldova will prove that it can and has chances to become EU member," (ayns Baarle). Moldpress News Agency. 19 Mean Souree 2007. Er ny hashtey veih y lhieggan bunneydagh er 30 Averil 2008. Feddynit er 30 Jerrey Fouyir 2009.
  14. ↑ "Moldova-EU Action Plan Approved by European Commission" (ayns Baarle). moldova.org. 14 Mee ny Nollick 2004. Er ny hashtey veih y lhieggan bunneydagh er 13 Jerrey Geuree 2009. Feddynit er 2 Jerrey Souree 2007.

47°N 29°E / 47°N 29°E / 47; 29

She bun ta'n art shoh. Cur rish, son foays y yannoo da Wikipedia.
Feddynit ass "https://gv.wikipedia.org/w/index.php?title=Moldova&oldid=393667"